YAKLAŞAN CİDDİ BİR SAĞLIK SORUNU:
KOLOREKTAL KANSER SIKLIĞI GENÇLERDE HIZLA ARTIYOR!
KOLOREKTAL KANSER ÖNLENEBİLİR BİR KANSERDİR: FARKINDA OL, GEÇ KALMA!
Mart ayının tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de “Kolon (Kolorektal) Kanseri Farkındalık Ayı” olarak kabul edilmesi vesilesiyle, Türk Gastroenteroloji Derneği (TGD) tarafından İstanbul’da basın toplantısı düzenlendi. İstanbul Florence Nightingale Hastanesi’nde gerçekleştirilen toplantıda, kolon kanserine karşı toplumsal bilincin artırılması hedeflendi.
TGD üyesi hekimlerin geniş katılımıyla düzenlenen basın toplantısının gündem maddeleri arasında; kolon kanserinin Türkiye’deki görülme sıklığı, gençlerde artışın nedenleri, hastalık görülme oranları, erken teşhisin hayati önemi, tanı ve tedavideki son gelişmeler ile korunma yolları yer aldı.
Basın toplantısında; TGD Başkanı Prof. Dr. Ayhan Hilmi Çekin, TGD Kolorektal Kanser ve Polip Çalışma Grubu Başkanı Prof. Dr. Levent Erdem, TGD Üyesi Prof. Dr. Nurdan Tözün, TGD Kolorektal Kanser ve Polip Çalışma Grubu Üyesi Prof. Dr. Erdem Akbal, TGD Üyesi Prof. Dr. Erdem Koçak ile TGD İzmir Şube Başkanı Prof. Dr. Gözde Derviş Hakim, TGD Kocaeli Şube Başkanı Prof. Dr. Altay Çelebi, TGD Antalya Şube Başkanı Prof. Dr. Serdar Akça, TGD Diyarbakır Şube Başkanı Doç. Dr. Nazım Ekin ve TGD Çukurova Şube Başkanı Dr. Murat Öksüz tarafından önemli bilgilendirmelerde bulunuldu.
KOLON KANSERİ TARAMALARINDA TÜRKİYE TABLOSU VE ERKEN TANI VURGUSU
Kolorektal kanserin tüm dünyada ve ülkemizde en sık görülen, ölüm oranlarında ise en üst sıralarda yer alan kanserlerden biri olduğunu belirten Türk Gastroenteroloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Ayhan Hilmi Çekin, hastalığın insidans ve mortalitesinin coğrafi bölgelere göre değişiklik gösterdiğini ifade etti. Kolorektal kanserin tarama programları sayesinde önlenebilir bir tür olduğunu ve taramada en etkili yöntemin halen kolonoskopi tetkiki olduğunu vurgulayan Çekin, “Türkiye’de kolorektal kanser tanısı geç evrelerde konulmaktadır. Kanser geliştikten sonra erken evrelerde 5 yıllık sağ kalım oranları %90’larda iken ileri evrelerde bu oran %12’lere düşmektedir. Bu nedenlerle asemptomatik bireylerde erken kanser taraması yapılması önemlidir” dedi.
Türkiye’deki hastaların yaklaşık üçte ikisine Stage III ve Stage IV gibi geç evrelerde tanı konulduğunu hatırlatan Çekin, “Günümüzde kolorektal kanser tarama programlarının meme ve serviks kanseri taramaları kadar maliyet etkin olduğu bilinmektedir. Buna rağmen ülkemizde toplumsal bilinç halen yeterli düzeyde değildir. Son yıllarda Sağlık Bakanlığının çalışmaları ve basın yoluyla farkındalığın artması olumlu bir gelişmedir” diye belirtti.
GENÇLERDE KOLOREKTAL KANSER ÇOK HIZLI ARTIYOR
En büyük artışın 20–39 yaş grubunda olduğuna dikkat çeken Türk Gastroenteroloji Derneği Kolorektal Kanser ve Polip Çalışma Grubu Başkanı Prof. Dr. Levent Erdem, bu artışın nedenlerini; gençlerde artan obezite, fiziksel aktivite eksikliği, alkol, işlenmiş et tüketimi, sigara ve Batı tipi beslenme alışkanlıkları olarak sıraladı. TGD bünyesinde yaptıkları çok merkezli çalışmada tarama yaşının 45’e çekilmesi gerektiğini 2017 yılında belirlediklerini ve bu sonucun ABD ve Avrupa’da yapılan çalışmalarla teyit edildiğini belirten Erdem, “Ülkemizde yaptığımız çok merkezli bir çalışmada cinsiyet, sigara kullanımı, obezite ve aile hikayesine göre yeni bir risk puanlaması saptadık. Bu puanlamanın 50 yaştan genç asemptomatik kişilerin tarama kararında değeri bilimsel olarak kanıtlandı” dedi.
Yeni risk skorlaması önerisini paylaşan Erdem, “Yaş, cinsiyet, sigara kullanımı, aile hikayesi ve BMI verilerine göre hesapladığımız bu skoru 4 ve üzeri çıkan olgularda kolonoskopik tarama yapılmasını öneriyoruz. Özellikle kolorektal kanser taramasına 45 yaşında başlanmalıdır. 2022 yılında sunduğumuz çalışma sonuçları, 50 yaşından küçük olguların taranması için sistemimizin son derece yüksek oranda anlamlı olduğunu kanıtladı” ifadelerini kullandı.
Ürdün ve Amerika başta olmak üzere değişik ülkelerde son yıllarda kanser görülme yaşının 50 hatta 45 yaşın altına düştüğüne dikkat çeken Erdem, genç olgulardaki mortalitenin 55 yaş üstüne göre daha yüksek olmasının ilginç bir veri olduğunu söyledi.
ERKEN TEŞHİS VE TARAMA PROGRAMLARI ÇOK ÖNEMLİ
Dünyada tarama programlarının titizlikle uygulandığı ülkelerde ileri yaş kolon kanseri vakalarının azaldığını, ancak gençlerde bu oranın yükseldiğini belirten Türk Gastroenteroloji Derneği Üyesi Prof. Dr. Nurdan Tözün, “Asemptomatik hastalar hangi risk düzeyinde olursa olsun kolorektal kanser yönünden taranmalıdır. Toplum, tarama testlerinin erken teşhise olanak sağladığı ve ölüm oranlarını azalttığı konusunda bilgilendirilmelidir” dedi.
Ailesinde kanser öyküsü olanlar başta olmak üzere tüm toplumun semptomsuz dönemde teşvik edilmesi gerektiğini vurgulayan Tözün, “Kendi verilerimizi değerlendirdiğimizde, kolorektal polip ve kanserin ülkemiz için önemli bir halk sağlığı sorunu olduğunu görüyoruz. Gençlerde kanser öncül lezyonlarının hızla artması çok ciddi bir sorundur. İlerleyen yıllarda genç kalın bağırsak kanserleri, ülkemiz ve dünya için çok daha ciddi bir sorun olmaya adaydır” diye konuştu.
KOLOREKTAL POLİP VE KANSER TARAMADA TÜRKİYE VERİLERİ
TGD Kolon Kanseri ve Kolorektal Polip Çalışma Grubu olarak Türkiye genelinde 3820 olgunun katıldığı geniş kapsamlı bir araştırma yaptıklarını açıklayan Türk Gastroenteroloji Derneği Kolorektal Kanser ve Polip Çalışma Grubu Üyesi Prof. Dr. Erdem Akbal, 24 ayrı merkezden gelen verileri paylaştı. Araştırma kapsamında kolonoskopi yapılan vakaların demografik özelliklerinden alkol alışkanlıklarına kadar her detayın incelendiğini belirten Akbal, “Kolonoskopik taraması yapılan olgularda polip sıklığı yüzde 27, kolon kanseri sıklığı ise yüzde 1,3 olarak saptandı” dedi.
Türkiye verilerinin çarpıcı bir tablo ortaya koyduğunu belirten Prof. Dr. Erdem Akbal, “Ülkemizde 50 yaştan düşük olguların kolonoskopi taramasında yaklaşık her 3 olgudan 1’inde polip veya kanser, her 5 olgudan 1’inde ise kanser öncüsü adenomatöz polip saptanmaktadır” diyerek taramanın önemini bir kez daha vurguladı.
